კანონით მკაფიოდ გაწერილი მშობლის სამართლებრივი და მორალური ვალდებულებები.

 საქართველოს განათლების კანონმდებლობის, კერძოდ „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „მოსწავლის ქცევის კოდექსის“ მიხედვით, განათლების პროცესში მშობელი არ არის მხოლოდ დამკვირვებელი — მას კანონით მკაფიოდ გაწერილი სამართლებრივი და მორალური ვალდებულებები აკისრია.

სკოლასა და მასწავლებელთან მიმართებით, მშობლის ძირითადი ვალდებულებები ჯგუფდება შემდეგ კატეგორიებად:

1. სკოლის წესებისა და კანონმდებლობის პატივისცემა

• შინაგანაწესის დაცვის ხელშეწყობა: მშობელი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ მისმა შვილმა იცოდეს და დაიცვას სკოლის შინაგანაწესი, მოსწავლის ქცევის კოდექსი და სასკოლო საზოგადოების წესები.
• სასწავლო პროცესის ხელშეწყობა: მშობელი ვალდებულია ხელი შეუწყოს შვილის მიერ გაკვეთილებზე რეგულარულ დასწრებას, დროულად გამოცხადებას და სასწავლო ნივთებით/საგნებით უზრუნველყოფას.
• სკოლის ქონების გაფრთხილება: თუ მოსწავლე განზრახ ან დაუდევრობით დააზიანებს სკოლის ქონებას (მერხი, კომპიუტერი, ფანჯარა და ა.შ.), მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, კანონმდებლობით, ეკისრება მის მშობელს (კანონიერ წარმომადგენელს).

2. კომუნიკაცია და თანამშრომლობა სკოლასთან

• კონტაქტზე ყოფნა: მშობელი ვალდებულია აქტიური კავშირი იქონიოს კლასის დამრიგებელთან და საგნის მასწავლებლებთან, მიაწოდოს მათ სწორი საკონტაქტო ინფორმაცია და უპასუხოს სკოლის შეტყობინებებს.
• დისციპლინურ წარმოებაში მონაწილეობა: თუ მოსწავლე არღვევს წესრიგს (მაგალითად, ავლენს ზემოთ ხსენებულ დაუმორჩილებლობას ან თავხედობას) და სკოლა იწვევს მშობელს, იგი ვალდებულია გამოცხადდეს სკოლაში, დაესწროს დისციპლინური კომიტეტის სხდომას და ჩაერთოს შვილის ქცევის კორექტირების პროცესში.
• ინფორმაციის მიწოდება: მშობელი ვალდებულია შეატყობინოს სკოლას ბავშვის გაცდენის საპატიო მიზეზი (მაგ. ჯანმრთელობის მდგომარეობა) და ნებისმიერი ისეთი გარემოება, რაც შეიძლება გავლენას ახდენდეს ბავშვის სასწავლო პროცესზე ან უსაფრთხოებაზე.

3. ბავშვის უფლებების დაცვა და ძალადობის აკრძალვა

• ძალადობის დაუშვებლობა: მშობელს ეკრძალება შვილის მიმართ ნებისმიერი ფორმის (ფიზიკური, ფსიქოლოგიური) ძალადობის გამოყენება სწავლის მოტივაციის ასამაღლებლად ან დასასჯელად. კანონმდებლობა ავალდებულებს სკოლას, ოჯახში ძალადობის ეჭვის გაჩენისთანავე მიმართოს შესაბამის ორგანოებს.
• პედაგოგების ღირსების პატივისცემა: მშობელს უფლება აქვს დაიცვას შვილის ინტერესები, თუმცა ვალდებულია მასწავლებლებთან და სკოლის ადმინისტრაციასთან კომუნიკაცია აწარმოოს ეთიკისა და კანონის ფარგლებში, ყვირილის, მუქარისა და შეურაცხყოფის გარეშე.

⚖️ რა სამართლებრივი ბერკეტი აქვს სკოლას, თუ მშობელი არ ასრულებს ვალდებულებებს?

თუ მოსწავლე სისტემატურად არღვევს დისციპლინას, ხოლო მშობელი თავს არიდებს სკოლასთან თანამშრომლობას, რეაგირებას არ ახდენს შვილის ქცევაზე ან უარს ამბობს სკოლაში გამოცხადებაზე, სკოლას უფლება და ვალდებულება აქვს:

1. საქმე გადასცეს სკოლის მანდატურის სამსახურის ფსიქოსოციალურ ცენტრს ან სოციალურ მუშაკს.
2. უკიდურეს შემთხვევაში (როცა სახეზეა მშობლის მხრიდან ბავშვის აღზრდის/განათლების ვალდებულების უგულებელყოფა ან ბავშვის უფლებების დარღვევა), სკოლა მიმართავს სსიპ სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს (სოციალურ სამსახურს) ბავშვის ინტერესების დასაცავად.

 

რა ნაბიჯების გადადგმის უფლება აქვს მასწავლებელს საქართველოს განთლების კანონმდებლობის მიხედვით, მოსწავლის დისციპლინური დარღვევის (დაუმორჩილებლობა, თავხედობა) დროს?

 საქართველოს განათლების კანონმდებლობის, კერძოდ „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „მოსწავლის ქცევის კოდექსის“ მიხედვით, მასწავლებელს არ აქვს უფლება მოსწავლე საკუთარი ნებით, ერთპიროვნულად დასაჯოს ან გაკვეთილიდან გააძევოს. კანონმდებლობა მკაცრად განსაზღვრავს ნაბიჯებს, რომლებიც მასწავლებელმა და სკოლამ დისციპლინური დარღვევის (დაუმორჩილებლობა, თავხედობა) დროს უნდა გადადგან.

აქ არის იმ სამართლებრივი ნაბიჯების თანმიმდევრობა, რომელთა გამოყენების უფლებაც აქვს პედაგოგს:

 1. დაუყოვნებლივი რეაგირება კლასში (მასწავლებლის დონე)

 • სიტყვიერი გაფრთხილება: მასწავლებელს უფლება აქვს მოსწავლეს მისცეს სიტყვიერი შენიშვნა და მოუწოდოს წესრიგისკენ.

• კომუნიკაცია დამრიგებელთან და მშობელთან: მასწავლებელი ვალდებულია მომხდარის შესახებ აცნობოს კლასის დამრიგებელს და მოსწავლის მშობელს, რათა ისინი ჩაერთონ სიტუაციის მოგვარებაში.

• მანდატურის ან სკოლის ადმინისტრაციის გამოძახება: თუ მოსწავლის ქცევა კვეთს წითელ ხაზებს, ხელს უშლის საგაკვეთილო პროცესს ან საფრთხეს უქმნის სხვების უსაფრთხოებას, მასწავლებელი იძახებს სკოლის მანდატურს ან დირექციის წარმომადგენელს.

 

2. დისციპლინური წარმოების დაწყება (სკოლის დონე)

 თუ სიტყვიერი შენიშვნა არ ჭრის, მასწავლებელი მიმართავს სკოლის ადმინისტრაციას ოფიციალური მოხსენებითი ბარათით. ამის შემდეგ საქმე გადაეცემა სკოლის დისციპლინურ კომიტეტს, რომელსაც უფლება აქვს კანონით გათვალისწინებული სახდელები შეუფარდოს მოსწავლეს:

• წერილობითი საყვედური (სკოლის შინაგანაწესით დადგენილი ფორმით).

• სასტიკი საყვედური (პირად საქმეში შეტანით).

• გაკვეთილიდან გაძევება: ეს გადაწყვეტილება შეუძლია მიიღოს მხოლოდ დისციპლინურმა კომიტეტმა ან დირექტორმა და არა თავად მასწავლებელმა ერთპიროვნულად. გაძევების შემთხვევაში სკოლა ვალდებულია მოსწავლე უმეთვალყურეოდ არ დატოვოს და უზრუნველყოს მისი გადაყვანა შესაბამის სივრცეში (მაგ. ბიბლიოთეკა, მანდატურის ოთახი).

• სკოლიდან დროებითი დათხოვნა (სკოლის შინაგანაწესის შესაბამისად, მაქსიმუმ რამდენიმე დღით).

 

❌ რა ეკრძალება მასწავლებელს კატეგორიულად?

 

საქართველოს კანონმდებლობა მკაცრად იცავს მოსწავლის უფლებებსა და ღირსებას. მასწავლებელს არავითარ შემთხვევაში არ აქვს უფლება:

1. გააძევოს მოსწავლე კლასიდან ერთპიროვნულად (საკუთარი გადაწყვეტილებით მოსწავლის დერეფანში გაშვება აკრძალულია, რადგან სკოლა პასუხისმგებელია ბავშვის უსაფრთხოებაზე გაკვეთილის განმავლობაში).

2. დაუწეროს ნიშანი „2“ (ან ნებისმიერი დაბალი ქულა) ცუდი ყოფაქცევის გამო (აკადემიური შეფასება ხდება მხოლოდ ცოდნის მიხედვით და მისი გამოყენება დასჯის მექანიზმად არალეგალურია).

3. გამოიყენოს ფსიქოლოგიური ან ფიზიკური ძალადობა (ყვირილი, შეურაცხყოფა, დამცირება, ირონიული მიმართვა, კუთხეში დაყენება ან ფიზიკური შეხება).

4. ჩამოართვას პირადი ნივთები (მაგ. ტელეფონი) ხანგრძლივად (გაკვეთილზე ნივთის დროებით გვერდზე გადადების მოთხოვნა შესაძლებელია შინაგანაწესით, თუმცა ნივთის მითვისება ან ჩხრეკა მასწავლებლის მიერ აკრძალულია).

მოკლე რეზიუმე: მასწავლებლის მთავარი იარაღი არის სიტყვიერი გაფრთხილება და ოფიციალური დისციპლინური პროცედურების ამუშავება (მშობლის, დამრიგებლის, მანდატურისა და დისციპლინური კომიტეტის ჩართვით). ნებისმიერი თვითნებური დასჯა შესაძლოა თავად მასწავლებლის სამსახურებრივი პასუხისმგებლობის (ეთიკის კოდექსის დარღვევის) საფუძველი გახდეს.

ტატუირება

 ტატუირების ხელოვნება ერთ-ერთი უძველესი ფენომენია, რომელიც დღეს სრულიად ახალ ეტაპზეა. მისი განხილვა რამდენიმე საინტერესო ასპექტით შეიძლება:

1. ისტორიული კონტექსტი

• მრავალათასწლოვანი ტრადიცია: უძველესი ტატუ აღმოჩენილია ყინულის მუმია „ოტციზე“ (დაახლოებით 5300 წლის წინანდელი). მას სხეულზე 61 წერტილოვანი ხაზი ჰქონდა, რაც მკვლევრების აზრით, აკუპუნქტურული და სამკურნალო მიზნით გაკეთდა.
• სოციალური სტატუსი: ძველ ტომებში (მაგალითად, მაორებში) ტატუ სოციალური სტატუსის, მეომრობის, სიმამაცისა და საგვარეულო ხაზის მთავარი პასპორტი იყო.
• სტიგმა და აღორძინება: მე-20 საუკუნეში ტატუ დიდხანს ასოცირდებოდა კრიმინალურ სამყაროსთან, მეზღვაურებთან ან ამბოხებულ სუბკულტურებთან. დღეს კი ეს სტერეოტიპი თითქმის გაქრა და ტატუირება თვითგამოხატვისა და მაღალი ხელოვნების ფორმად იქცა.

2. თანამედროვე პოპულარული სტილები

• Minimalism / Fine Line: ძალიან თხელი, დახვეწილი ხაზები, გეომეტრიული ფიგურები და მცირე ზომის სიმბოლოები, რომლებიც დღეს ყველაზე მოთხოვნადია.
• Realism: ფოტოგრაფიული სიზუსტით შესრულებული პორტრეტები, ბუნება ან საგნები (შავ-თეთრში ან ფერებში).
• Traditional (Old School): სქელი კონტურები, მკვეთრი პირველადი ფერები (წითელი, მწვანე, ყვითელი) და კლასიკური მოტივები (წამყვანები, ვარდები, მერცხლები).
• Neo-Traditional: ტრადიციული სტილის თანამედროვე ვერსია, უფრო რთული დეტალებით, ჩრდილებითა და ფართო ფერთა პალიტრით.
• Watercolor: აკვარელით შესრულებული ნახატის იმიტაცია, სადაც ფერები ერთმანეთში რბილად გადადის მკაცრი კონტურების გარეშე.

3. უსაფრთხოება და სამედიცინო მხარე

• სტერილურობა: ეს არის უმთავრესი წესი. ნემსები უნდა იყოს ერთჯერადი, გახსნილი თქვენს თვალწინ, ხოლო აპარატი – დაცული სპეციალური ბარიერული პარკით.
• ალერგიული რეაქციები: ფერადი პიგმენტები (განსაკუთრებით წითელი) უფრო ხშირად იწვევს ალერგიას, ვიდრე კლასიკური შავი საღებავი.
• მოვლა: ტატუს ხარისხის 50% დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ მოუვლით მას პირველი 2 კვირის განმავლობაში (სპეციალური მალამოები, მზისგან დაცვა, ჰიგიენა).

ტატუს გაკეთების შემდეგ, პირველი 2-3 კვირა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რადგან ამ დროს კანზე ღია ჭრილობა გაქვთ. ნახატის ხარისხი და ფერების შენარჩუნება 50%-ით სწორ მოვლაზეა დამოკიდებული.

მოცემულია მოვლის ძირითადი ეტაპები:

პირველი დღეები (დამცავი ფირის მოხსნა)

• სამედიცინო პლასტირი (Suprasorb/Dermalize): თუ ოსტატმა სპეციალური „სუნთქვადი“ ფირი დაგაკრათ, ის სხეულზე 3-დან 5 დღემდე რჩება. მისი მოხსნის შემდეგ კანი მაშინვე გადადის მოვლის სტანდარტულ რეჟიმზე.
• ჩვეულებრივი საკვები პარკი: თუ ტრადიციული ცელოფანი გაქვთ, მოიხსენით გაკეთებიდან 2-4 საათში. მისი ხელახლა გადაკვრა კატეგორიულად აკრძალულია.

ყოველდღიური ჰიგიენა და დაბანა

• დაბანა: დღეში 2-3-ჯერ ნაზად ჩამოიბანეთ ტატუ თბილი (არა ცხელი) წყლით და თხევადი, ანტიბაქტერიული, უსუნო საპნით. ჩამოიბანეთ სისხლის, პლაზმისა და ზედმეტი საღებავის ნარჩენები.
• გაშრობა: არავითარ შემთხვევაში არ გახეხოთ პირსახოცით. ნაზად შეამშრალეთ სუფთა ქაღალდის ხელსახოცით.

დატენიანება და მალამოები

• სპეციალური კრემები: წაისვით ტატუს მოვლისთვის განკუთვნილი სპეციალური კრემი (მაგალითად, Bepanthen Plus ან ტატუ-სტუდიის სპეციალური ბალზამები).
• სისქე: კრემი წაისვით ძალიან თხელ ფენად. კანმა უნდა ისუნთქოს. სქელმა ფენამ შეიძლება გამოიწვიოს კანის დაჩირქება ან საღებავის გამოდევნა.
• სიხშირე: წაისვით დღეში 3-5-ჯერ, როგორც კი იგრძნობთ, რომ ტატუ შრება და კანი იჭიმება.

მკაცრი აკრძალვები (პირველი 2 კვირა)

• არ მოიფხანოთ: კანის შეხორცებისას დაიწყება აქერცვლა და ქავილი. კატეგორიულად აკრძალულია კენჭების (ქერქის) აძრობა. მათ თავისით უნდა ჩამოცვივდნენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ნახატზე თეთრი ლაქები დარჩება.
• მოერიდეთ წყალს: აკრძალულია აბაზანაში წოლა, აუზი, ზღვა და საუნა. მიიღეთ მხოლოდ სწრაფი და გრილი შხაპი.
• სპორტი და ტანსაცმელი: მოერიდეთ აქტიურ ვარჯიშს (ოფლიანობა ინფექციის წყაროა) და მჭიდრო, სინთეტიკურ ტანსაცმელს, რომელიც ტატუს გაეხახუნება. ატარეთ თავისუფალი, ბამბის სამოსი.
• მზე: მოარიდეთ პირდაპირ მზის სხივებს. შეხორცების შემდეგ კი ყოველთვის გამოიყენეთ მზისგან დამცავი კრემი (SPF 50+), რათა ფერები არ გახუნდეს.

საბჭოთა ეპოქის ტატუირება სრულიად უნიკალური, იზოლირებული და პირქუში ფენომენი იყო. დასავლეთისგან განსხვავებით, სადაც ტატუ თვითგამოხატვის თავისუფლებას უკავშირდებოდა, სსრკ-ში ის თითქმის მთლიანად კრიმინალურ სამყაროსთან და გულაგის (GULAG) სისტემასთან იყო გადაჯაჭვული.

ამ კულტურას „ქურდულ ტატუებს“ (Воровские наколки) უწოდებდნენ და მას სხეულის ენის უმკაცრესი კანონები ჰქონდა.

1. ტატუ, როგორც „პასპორტი“ და ბიოგრაფია

საბჭოთა ციხეებში ტატუ არ კეთდებოდა სილამაზისთვის. ის იყო ადამიანის კრიმინალური „პასპორტი“. გამოცდილ პატიმარს სხეულზე შეხედვით შეეძლო წაეკითხა:

• რა დანაშაულისთვის იჯდა პირი
• რამდენი წელი გაატარა ციხეში და რამდენი „სროკი“ ჰქონდა მოხდილი
• რა სტატუსი (იერარქია) ეკავა კრიმინალურ სამყაროში
• იყო თუ არა ადმინისტრაციასთან თანამშრომლობის წინააღმდეგი (ამბოხებული)

თუ ვინმე გაიკეთებდა ტატუს, რომელიც მის რეალურ სტატუსს არ შეესაბამებოდა (მაგალითად, ქურდულ ვარსკვლავებს), ციხეში მას მკაცრად სჯიდნენ — ხშირად აიძულებდნენ, ტატუ თავადვე მოეშორებინა (აგურით ან დანით).

2. პოპულარული სიმბოლოები და მათი მნიშვნელობა

• რვაქიმიანი ვარსკვლავები (მუხლებზე ან ლავიწებზე): ლავიწების ქვეშ ნიშნავდა „კანონიერ ქურდს“ ან უმაღლეს კასტას. მუხლებზე კი ნიშნავდა: „მუხლს არ მოვიყრი კანონისა და რეჟიმის წინაშე“.
• ეკლიანი მავთული ან ჯაჭვები: შუბლზე ან მკლავზე მიანიშნებდა პატიმრობის წლებზე. მავთულის ყოველი ეკალი ციხეში გატარებულ თითო წელს ნიშნავდა.
• კატა (Кот): აბრევიატურა „КОТ“ იშიფრებოდა, როგორც „Коренной Обитатель Тюрьмы“ (ციხის მკვიდრი ბინადარი). კატის გამოსახულება ჯიბგირების (ქურდების) სიმბოლო იყო.
• ტაძრის გუმბათები (კუპოლები): ყოველი გუმბათი ნიშნავდა ციხეში გატარებულ ერთ „სროკს“ (ვადას) ან წელს. რაც მეტი გუმბათი იყო, მით უფრო გამოცდილი იყო კრიმინალი.
• ბეჭდები თითებზე: თითებზე დახატული პატარა ბეჭდები (პერსტნები) ყველაზე ინფორმაციული იყო. თითოეულ ორნამენტს თავისი მნიშვნელობა ჰქონდა — მაგალითად, ახალგაზრდულ კოლონიაში ჯდომა, ძარცვა, თუ მკვლელობა.

3. ლენინისა და სტალინის პორტრეტები მკერდზე

ეს საბჭოთა ციხეების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მითი და რეალობაა. პატიმრები ბელადების პორტრეტებს მკერდზე ან ზურგზე (გულის გასწვრივ) იხატავდნენ.

მიზეზი პრაგმატული იყო: არსებობდა დაუწერელი წესი, რომ დახვრეტის განაჩენის აღსრულებისას, ჯარისკაცები ლენინისა და სტალინის გამოსახულებებს ტყვიას არ ესროდნენ. ეს პატიმრებისთვის ერთგვარი ფარის ფუნქციას ასრულებდა.

4. დამზადების პრიმიტიული და საშიში მეთოდები

ციხეებში პროფესიონალური აპარატები და საღებავები არ არსებობდა. ტატუები კეთდებოდა ხელნაკეთი საშუალებებით:

• ინსტრუმენტი: იყენებდნენ მავთულებს, მახათებს ან მექანიკური სამართებლისგან (ბრიტვისგან) აწყობილ პრიმიტიულ მანქანებს.
• საღებავი (მელანი): საღებავს ამზადებდნენ დამწვარი ფეხსაცმლის ძირების ჭვარტლისგან (საჟა), რომელსაც შარდთან, ნერწყვთან ან შაქრიან წყალთან ურევდნენ. სწორედ ამიტომ ჰქონდა საბჭოთა ტატუებს სპეციფიკური მოლურჯო-მომწვანო ფერი. ეს მეთოდი ხშირად სისხლის მოწამვლითა და ამპუტაციით სრულდებოდა.

5. არაკრიმინალური საბჭოთა ტატუები

გარდა ციხისა, ტატუირება არსებობდა ორ ჯგუფში:

• ჯარი (სამხედროები): ძირითადად საზღვაო ფლოტის, საჰაერო-სადესანტო (ВДВ) ან ავღანეთის ომის ვეტერანები იხატავდნენ სისხლის ჯგუფს, სამხედრო ნაწილის ნომერს, დათვებს, ვეფხვებს ან იმ წლებს, როცა იმსახურეს.
• მეზღვაურები: შორეული ნაოსნობის მეზღვაურები იხატავდნენ ღუზებს, გემებსა და ქალის სილუეტებს.

1. საბჭოთა ციხის აბრევიატურები და მათი ფარული მნიშვნელობები

საბჭოთა ციხეებში მარტივი სიტყვებიც კი, რომლებიც სხეულზე იწერებოდა, კრიმინალურ კოდექსს წარმოადგენდა. პატიმრები იყენებდნენ აკრონიმებს (აბრევიატურებს), რათა ბადრაგისგან მალულად გადაეცათ თავიანთი ფილოსოფია, სტატუსი ან სისტემისადმი სიძულვილი.

• СЛОН (სლონ - სპილო): ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და გავრცელებული აბრევიატურაა. მას რამდენიმე მნიშვნელობა ჰქონდა. ყველაზე პოპულარული იყო: „Смерть Легавым От Ножа“ (სიკვდილი მენტებს დანისგან). მეორე ვერსიით, ის მიანიშნებდა „სოლოვკის განსაკუთრებული დანიშნულების ბანაკზე“ (Соловецкий Лагерь Особого Назначения) — საბჭოთა რეპრესიების ერთ-ერთ ყველაზე სასტიკ გულაგზე.
• БАРС (ბარს - ავაზა): იშიფრებოდა, როგორც „Бей Активистов, Режь Сук“ (ურტყი აქტივისტებს, დაკალი ბოზები). ეს ტატუ მეამბოხე პატიმრებს ეკუთვნოდათ, რომლებიც კატეგორიულ უარს ამბობდნენ ციხის ადმინისტრაციასთან თანამშრომლობაზე და სასტიკად უსწორდებოდნენ მათ, ვინც მილიციას ინფორმაციას აწვდიდა („სუკებს“).
• КОТ (კოტ - კატა): როგორც წინა ეტაპზე აღვნიშნეთ, ნიშნავდა „Коренной Обитатель Тюрьмы“. კატის თავის ან სრული სილუეტის ტატუირება მიანიშნებდა, რომ პირი პროფესიონალი, მემკვიდრეობითი ქურდი (ხშირად ჯიბგირი) იყო და ციხეს თავის მეორე სახლად მიიჩნევდა.
• МИР (მირ - მშვიდობა): ერთი შეხედვით უწყინარი სიტყვა სინამდვილეში ნიშნავდა: „Меня Исправит Расстрел“ (მე მხოლოდ დახვრეტა გამასწორებს). ამით პატიმარი აცხადებდა, რომ ის არასოდეს დაემორჩილებოდა საბჭოთა ხელახალი აღზრდის სისტემას.
• ЗЛО (ზლო - ბოროტება): იშიფრებოდა, როგორც „За Все Легавым Отомщу“ (ყველაფრისთვის შურს ვიძიებ მენტებზე). ეს იყო აგრესიული, რადიკალური პატიმრების არჩევანი.
• ЛОРД (ლორდ): „Легавым Отмстят Родные Дети“ (მენტებზე შურს მათივე ღვიძლი შვილები იძიებენ).
• ЖУК (ჟუკ - ხოჭო): „Желаю Удачных Краж“ (გისურვებ წარმატებულ ქურდობებს). ამ ტატუს ხშირად მტევნებზე ან თითებს შორის იკეთებდნენ, როგორც იღბლის მომტან თილისმას.

---

2. როგორ შეისწავლა და აღწერა ეს ფენომენი კგბ-მ და მილიციამ

საბჭოთა სპეცსამსახურებმა (NKVD, მოგვიანებით კი KGB) და შინაგან საქმეთა სამინისტრომ (МВД) მალევე გააცნობიერეს, რომ ტატუები კრიმინალური სამყაროს უმნიშვნელოვანესი საკომუნიკაციო არხი იყო. მილიციისთვის ეს არ იყო ხელოვნება — ეს იყო საძიებო და საიდენტიფიკაციო ინსტრუმენტი.

• კატალოგების შექმნა: 1930-იანი წლებიდან მოყოლებული, მილიციის კრიმინალისტიკურ განყოფილებებში იქმნებოდა საიდუმლო, დახურული ალბომები და კატალოგები. ყოველ დაკავებულ პატიმარს, რომელსაც სხეულზე ნახატები ჰქონდა, საგანგებოდ უღებდნენ ფოტოებს.
• ოპერატიული შიფვრა: შეიქმნა სპეციალური დარგობრივი სახელმძღვანელოები ექსპერტ-კრიმინალისტებისა და ციხის ზედამხედველებისთვის. ამ წიგნების დახმარებით, გამომძიებელს შეეძლო წამებში განესაზღვრა დაკავებულის კრიმინალური პროფილი: იყო ის მკვლელი, რეციდივისტი, გაქცევისკენ მიდრეკილი პირი, თუ უბრალო წვრილმანი ხულიგანი.
• აუტსაიდერების გამოვლენა: მილიცია ამ კატალოგებს იყენებდა ციხეებში ფარული აგენტების ჩასასმელადაც. თუ აგენტი სხეულზე არასწორ სიმბოლოს დაიხატავდა, პატიმრები მას მაშინვე გაშიფრავდნენ და მოკლავდნენ. ამიტომ, შინაგან საქმეთა სამინისტრო თავად სწავლობდა ტატუების ზუსტ გეომეტრიასა და ანატომიას, რათა მათი ლეგენდები სრულყოფილი ყოფილიყო.
• დანაშაულის გახსნა: ხშირად, ტატუირება ხდებოდა პირდაპირი მტკიცებულება. მაგალითად, თუ სხეულზე გამოსახული იყო კონკრეტული რაოდენობის ჯვარი ან საფლავის ქვა, ეს ნიშნავდა, რომ პატიმარს მკვლელობა ჰქონდა ჩადენილი, რასაც გამოძიება ძველ, გაუხსნელ საქმეებთან აკავშირებდა 

საქართველოში ტატუირების (სხეულის მოხატვის) ისტორია პარადოქსულია. მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანობის მიღების შემდეგ ეკლესია მკაცრად კრძალავდა სხეულზე ნიშნების დატანას, საქართველოში მაინც არსებობდა უნიკალური ეთნოგრაფიული, მთიულური და რეგიონული ტრადიციები. [1]

მოცემულია ქართული ტატუს ისტორია და მისი ძირითადი ფორმები ეპოქების მიხედვით:

1. უძველესი და წარმართული ფესვები

• კავკასიური ტომები: ანტიკურ ხანაში კავკასიაში მცხოვრები ტომები სხეულს რიტუალური დანიშნულებით იხატავდნენ. ეთნოგრაფიული მასალები ადასტურებს, რომ სხეულის მონიშვნა (ძირითადად წერტილებითა და გეომეტრიული ხაზებით) დამახასიათებელი იყო როგორც მამაკაცებისთვის, ისე ქალებისთვის. [1]
• ავი თვალისგან დაცვა: ტატუირებას ჰქონდა ამულეტის (თილისმის) ფუნქცია. მას იკეთებდნენ დაავადებებისგან თავის დასაცავად ან ნაყოფიერების სიმბოლოდ. [1]

2. მთიანეთის ფენომენი: „ხინჭა“

საქართველოს მთიანეთში, განსაკუთრებით ხევსურეთსა და თუშეთში, მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე შემორჩა სხეულის მოდიფიკაციის უნიკალური ფორმა, რომელსაც ხინჭა ერქვა.

• ქალის კულტურა: ხინჭას უმეტესად ქალები იკეთებდნენ ხელებსა და მაჯებზე. ეს იყო გეომეტრიული ნიმუშები, პატარა ჯვრები, წერტილები და ხაზები.
• ესთეტიკური დატვირთვა: ხევსური ქალებისთვის ეს სილამაზის ატრიბუტი იყო — ერთგვარი სამკაული, რომელიც მუდმივად კანზე რჩებოდა.
• ტექნიკა: ნახატს აკეთებდნენ ნემსითა და სპეციალური ბუნებრივი მელნით (რომელსაც ხშირად ჭვარტლისგან ან მცენარეული წვენებისგან ამზადებდნენ). [1]

3. იერუსალიმური (მომლოცველთა) ჯვრები

საქართველოში ქრისტიანობის დამკვიდრების შემდეგ, ტატუირების ერთადერთი ლეგალური და „საპატიო“ ფორმა იერუსალიმში მოგზაურობას უკავშირდებოდა.

• ჰაჯობის ნიშანი: ქრისტიანი მომლოცველები (ჰაჯები), რომლებიც იერუსალიმში წმინდა საფლავის მოსალოცად მიდიოდნენ, მაჯაზე ან ხელზე საგანგებოდ იხატავდნენ იერუსალიმურ ჯვარს (დიდი ჯვარი ოთხი მცირე ჯვრით კუთხეებში).
• სტატუსის სიმბოლო: ეს ტატუ იყო იმის მტკიცებულება, რომ ადამიანმა უმძიმესი და გრძელი გზა გაიარა წმინდა მიწამდე. საქართველოში დაბრუნებულ ასეთ პირებს საზოგადოებაში უდიდეს პატივს სცემდნენ.

4. საბჭოთა პერიოდი (XX საუკუნე)

საბჭოთა ოკუპაციის პერიოდში საქართველოში ტატუმ დაკარგა ეთნოგრაფიული სახე და ორი მიმართულებით გავრცელდა:

• კრიმინალური სამყარო: თბილისურ და ზოგადად ქართულ კრიმინალურ წრეებში ფართოდ დამკვიდრდა რუსული გულაგის სიმბოლიკა (ეკლესიის გუმბათები, ქურდული ვარსკვლავები, აბრევიატურები). ტატუ გახდა ასოციალური და კრიმინალური სტატუსის მაჩვენებელი.
• სამხედრო ტატუები: საბჭოთა ჯარში (განსაკუთრებით საზღვაო ან სადესანტო ნაწილებში) ნამსახურები ქართველი კაცები ხშირად იხატავდნენ სისხლის ჯგუფს, დათვებს, ან სამხედრო ნაწილის სიმბოლოებს.

5. თანამედროვე ქართული სტილი

დღეს საქართველოში ტატუირების ნამდვილი ბუმია და ქართველი არტისტები მსოფლიო დონეზე არიან აღიარებულნი. ჩამოყალიბდა სპეციფიკური „ქართული მოტივების“ მიმართულება: [1, 2]

• ასომთავრული და ნუსხური: უდიდესი პოპულარობით სარგებლობს ძველი ქართული დამწერლობის ასოები, კალიგრაფიული ფრაზები „ვეფხისტყაოსნიდან“ ან სახარებიდან. [1, 2]
• ბორჯღალი და ორნამენტები: ქართული ხარების, ვაზის კულტურის, ბორჯღალისა და კახური თუ ხევსურული ფარდაგების ორნამენტების გადმოტანა სხეულზე. [1, 2]
• მითოლოგია და პერსონაჟები: არტისტები ხშირად ხატავენ წმინდა გიორგის, თამარ მეფეს, „ვეფხისა და მოყმის“ სცენებს ან ქართ

1. ხევსურული „ხინჭის“ შესრულების უძველესი ტექნოლოგია

საქართველოს მთიანეთში სხეულის მოხატვის ტექნოლოგია სრულიად პირველყოფილი, ხალხური მედიცინისა და ბუნებრივი მასალების ცოდნაზე დაფუძნებული რიტუალი იყო.

• იარაღი: „ხინჭის“ დასახატად იყენებდნენ ჩვეულებრივ საკერავ ნემსს ან ერთმანეთზე გადაბმულ რამდენიმე ნემსს (ხაზის სისქის დასარეგულირებლად).
• მელნის მომზადება: საღებავს მხოლოდ ბუნებრივი კომპონენტებისგან ამზადებდნენ. ყველაზე ხშირად იყენებდნენ მუხის მერქნის, კაკლის ნაჭუჭის ან ფიჭვის კვარის დამწვრობისგან მიღებულ ჭვარტლს (საჟა), რომელსაც ერთმანეთში ურევდნენ.
• ანტისეპტიკი: იმისთვის, რომ ჭრილობა არ დაჩირქებულიყო და ინფექცია არ შეჭრილიყო, მელანში ურევდნენ დედის რძეს ან მცენარეულ წვენებს (მაგალითად, მრავალძარღვას ან დიდგულას წვენს).
• შესრულების პროცესი: ნახატის კონტურს ჯერ ნახშირით ხაზავდნენ კანზე, შემდეგ კი ნემსით ჩხვლეტდნენ ზედაპირულ ფენას და მიღებულ ნაკაწრებში საღებავს ხელით უსვამდნენ (ე.წ. Hand-poking მეთოდი). ფერი ძირითადად მუქი ლურჯი ან მონაცრისფრო-შავი რჩებოდა.

---

2. იერუსალიმური ჯვრის ტატუირების რიტუალი

ქართველი მომლოცველებისთვის (ჰაჯებისთვის) იერუსალიმში ჯვრის დახატვა მხოლოდ ნიშანი კი არ იყო, არამედ წმინდა რიტუალის კულმინაცია, რომელსაც თავისი წესები ჰქონდა.

• ადგილი და შემსრულებლები: ტატუირება კეთდებოდა უშუალოდ იერუსალიმში, ძველი ქალაქის ქრისტიანულ უბანში. ამ საქმეს ძირითადად ადგილობრივი კოპტი (ეგვიპტელი ქრისტიანი) ან სომეხი ოსტატები აკეთებდნენ, რომლებსაც ეს ხელობა თაობიდან თაობაზე გადაეცემოდათ (მაგალითად, ცნობილი რაზუკების ოჯახი, რომელიც 500 წელზე მეტია ამას აკეთებს).
• ხის შტამპები (ყალიბები): იმისათვის, რომ იერუსალიმური ჯვრის გეომეტრიული პროპორციები (ერთი დიდი ჯვარი და ოთხი პატარა კუთხეებში) იდეალური ყოფილიყო, ოსტატები იყენებდნენ ზეითუნის ხისგან გამოთლილ სპეციალურ ყალიბებს. ყალიბს მელანში ასველებდნენ და ბეჭედივით ასვამდნენ პილიგრიმის მკლავზე.
• ტკივილის, როგორც მსხვერპლის გააზრება: რადგან ანესთეზია არ არსებობდა, ტატუს გაკეთების პროცესში მიღებული ტკივილი აღიქმებოდა, როგორც მცირე მსხვერპლშეწირვა ქრისტეს ტანჯვის სოლიდარობის ნიშნად.
• იდენტიფიკაცია სიკვდილის შემთხვევაში: ამ ტატუს პრაგმატული დანიშნულებაც ჰქონდა. თუ მომლოცველი უკან დაბრუნებისას გზაში (ყაჩაღების თავდასხმის ან ავადმყოფობის გამო) გარდაიცვლებოდა, სხეულზე არსებული ჯვარი იყო გარანტია, რომ მას ქრისტიანული წესით დაკრძალავდნენ და არა როგორც მუსლიმს ან წარმართს.

---

3. თანამედროვე ქართველი არტისტები, რომლებიც სფეროს ცვლიან

დღეს ქართული ტატუ-კულტურა გასცდა ლოკალურ ჩარჩოებს. თბილისში უამრავი მაღალი დონის სტუდიაა, ხოლო ქართველი არტისტები საერთაშორისო კონვენციებზე წამყვან ადგილებს იკავებენ. რამდენიმე გამორჩეული სახელი:

• გიგა კოხრეიძე (Giga Karamba): ქართული რეალიზმისა და გრაფიკის ერთ-ერთი პიონერი. მისი ნამუშევრები ხასიათდება რთული დეტალიზაციითა და ფოტოგრაფიული სიზუსტით.
• ლადო შონია და ანი კავთელიშვილი: არტისტები, რომლებიც ხშირად მუშაობენ ნეო-ტრადიციულ, ილუსტრაციულ და ე.წ. Fine Line სტილში, სადაც აქტიურად აცოცხლებენ ქართულ მითოლოგიურ სახეებს, კალიგრაფიასა და კინემატოგრაფიულ კადრებს.
• თამუნა წიკლაური და "oldtowntattoo" გუნდი: თბილისის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სტუდიის წარმომადგენლები, რომლებმაც დაამკვიდრეს მინიმალისტური, გეომეტრიული და დახვეწილი ხაზოვანი (Fine line) ტატუების მოდა საქართველოში.
• ორნამენტალისტი არტისტები: ბოლო წლებში გამოჩნდნენ ხელოვანები, რომლებიც სპეციალიზდებიან ექსკლუზიურად ქართული ხალიჩების, სვანური და ხევსურული ჩუქურთმების სხეულზე გადატანაში (ე.წ. Ornamental/Tribal სტილის ქართული ვერსია).
• 1. რაზუკების (Razzouk) ოჯახის სტუდია იერუსალიმში დღეს
  რაზუკების ოჯახი იერუსალიმში კვლავინდებურად აგრძელებს 700-წლოვან ტრადიციას და მსოფლიოში ყველაზე ძველ მოქმედ ტატუ-სტუდიად ითვლება.
  • მდებარეობა: სტუდია მდებარეობს იერუსალიმის ძველ ქალაქში, ქრისტიანულ უბანში, წმინდა საფლავის ტაძართან ძალიან ახლოს (წმინდა დიმიტრის ქუჩაზე). მისი პოვნა ადვილია ნიშნით: "Tattoo With Ink, Not With Blood".
  • თანამედროვე ოსტატი: ტრადიციას ამჟამად ოჯახის 27-ე თაობის წარმომადგენელი, ვასიმ რაზუკი (Wassim Razzouk) და მისი შვილები უძღვებიან.
  • ავთენტური ინსტრუმენტები: სტუდიაში დღესაც გამოიყენება მუხისა და ზეითუნის ხისგან დამზადებული ის უძველესი, ორიგინალი ყალიბები (შტამპები), რომლებითაც საუკუნეების წინ ქართველ, კოპტ და სომეხ მომლოცველებს ჯვრებს ახატავდნენ.
  • ხელმისაწვდომობა: სტუდია ღიაა ნებისმიერი თანამედროვე მომლოცველისა თუ ტურისტისთვის. წინასწარი ჩაწერა აუცილებელია, რადგან მსოფლიოდან ჩასული ქრისტიანების გამო რიგები ძალიან დიდია. ფასები სტანდარტულია და დამოკიდებულია სიმბოლოს ზომაზე, თუმცა ტრადიციული იერუსალიმური ჯვრის გაკეთება ხელმისაწვდომია ნებისმიერი მსურველისთვის.

  ---

  2. ქართული კალიგრაფიის (ასომთავრულის) შერჩევა ტატუსთვის
  ძველი ქართული დამწერლობა — ასომთავრული (მრგვლოვანი) თავისი მონუმენტური, გეომეტრიული და დახვეწილი ფორმებით ტატუირებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი და პოპულარული არჩევანია. სწორი შედეგის მისაღებად რამდენიმე წესი უნდა გაითვალისწინოთ:
  • სწორი ორთოგრაფია და ტრანსკრიფცია: ასომთავრულს არ აქვს მთავრული (დიდი) და პატარა ასოები, ყველა სიმბოლო ერთი ზომისაა. თუ თანამედროვე ქართულ ფრაზას თარგმნით ასომთავრულად, დარწმუნდით, რომ ასოები სწორად არის შერჩეული (მაგალითად, არ აგერიოთ ერთმანეთში ძველი „ჴ“ (ხარი) და „ხ“ ან „ჸ“).
  • ფონტის (შრიფტის) შერჩევა: მოერიდეთ კომპიუტერულ, სტანდარტულ შრიფტებს, რადგან ისინი კანზე ხელოვნურად და უხეშად გამოიყურება. საუკეთესო ვარიანტია, ტატუ-არტისტმა ან პროფესიონალმა ქართველმა კალიგრაფმა ხელით შექმნას ექსკლუზიური ესკიზი (Custom Lettering), რომელიც თქვენი სხეულის ანატომიას მოერგება.
  • განლაგება და ზომა: ასომთავრული ასოები საუკეთესოდ ჩანს ხერხემლის გასწვრივ, ნეკნებზე, ლავიწზე ან წინამხარზე (მაჯიდან იდაყვისკენ). რეკომენდებულია ასოები არ იყოს ძალიან პატარა, რადგან წლების განმავლობაში, კანის დაბერებასთან ერთად, მელანი ოდნავ იღვრება და მცირე ზომის ძველი ასოები შეიძლება გაუგებარ სიმბოლოებად იქცეს.
  • სტილისტური შეხამება: ასომთავრული იდეალურად ერწყმის მინიმალისტურ, გეომეტრიულ სტილს (Fine line / Dotwork). მისი გაფორმება ასევე შეიძლება ძველი ქართული რელიეფების (ქვის ჩუქურთმების) ორნამენტული ელემენტებით.